Славистички студии
type: channel
description: Славистички студии е меѓународно научно славистичко списание од областа на хуманистичките науки кое што го издава Катедрата за славистика при Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.
publisher: Катедра за славистика, Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје, РС Македонија
language: mk
publication name: Славистички студии
issn: 0352-3055
copyright: Copyright © 2025 Blaže Koneski Faculty of Philology, Skopje Slavistički studii Славистички студии
items: http://www.philologicalstudies.org/index.php/slavs/mk/article/view/3989
items: БИБЛИОГРАФИЈА НА ПОЛСКАТА ПОЕЗИЈА ПРЕВЕДЕНА НА МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК (хронолошки преглед)
items: ЗА ПОЛСКАТА ЛИТЕРАТУРА ВО МАКЕДОНИЈА
items: BIOGRAFISTYKA W SŁUŻBIE ANTROPOLOGII. WIKTOR BURDA, MARCIN CZERMIŃSKI I JÓZEF OBRĘBSKI – OD DOKUMENTACJI LOKALNOŚCI DO KREOWANIA GLOBALNYCH NARRACJI
items: ПОСЛЕДИЧНИ СО ПАРЕНТЕТСКИ ДЕЛ-РЕЧЕНИЦИ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
items: WYBRANE PUBLIKACJE W ZBIORACH WIRTUALNEGO MUZEUM POMARAŃCZOWEJ ALTERNATYWY (OD FYDRYCHA DO MISZTALA) JAKO PRZYKŁAD „PAMIĘCI OCALONEJ” – PRZYCZYNEK DO ANALIZY
items: ПРЕТСТАВАТА ЗА ЖЕНАТА (ВРЗ МАТЕРИЈАЛ ОД МАКЕДОНСКАТА И ОД РУСКАТА ЗООНИМСКА ФРАЗЕОЛОГИЈА)
items: КОН ИМЕНУВАЊЕТО НА ПРАЗНИЦИТЕ ВО МАКЕДОНСКАТА НАРОДНА КУЛТУРА
items: OBRAZ, RZEŹBA, WIERSZ: VERMEER I BRÂNCUŞI W POETYCKICH EKFRAZACH MILCZENIA U WOJCIECHA WENCLA I GRIGORE VIERU
items: BARVE V SLOVENSKI IN HRVAŠKI FRAZEOLOGIJI
items: ТЕОРЕТСКАТА ФИКЦИЈА КАКО НАРАТИВНО ПЕРФОРМИРАЊЕ НА ИНТЕРДИСКУРЗИВНИТЕ РЕЛАЦИИ МЕЃУ КНИЖЕВНОСТА И ТЕОРИЈАТА
items: Биографија и библиографија на проф. Германија Шокларова-Љоровска
items: Успехот и неуспехот во македонската и во хрватската фитонимска фразеологија
items: Конекторите како елементи на текстот и проблемите на нивниот превод од полски на македонски јазик
items: Фраземи со компонента ЦРВЕНО во рускиот и во македонскиот јазик
items: Патување со А. Ч. Свинберн низ „Градината на Прозерпина“ преку една строфа од англиски на македонски јазик
items: Живеат во срцата на сите што ги паметат: Кшиштоф Вроцлавски (1937-2022), Влоѓимјеж Пјанка (1937-2022), Станислав Гајда (1945-2022)
items: ГОРДОСТ и СМИРЕНИЕ
items: Историја на проучување нa македонското епиграфско богатство од страна на руските научници
items: Метафорички концепти на соматските фраземи со компонента СРЦЕ во македонскиот и во германскиот јазик
items: Фраземите и преведувањето
items: Интерпретативните осцилации како совладување на дистанцијата
items: Огледалото на гротеската во предворјето на ‘сонот’: полифонијата на фантастичниот реализам во ,,Двојник” на Ф. М. Достоевски
items: Преводот како ковачница на јазикот
items: Tropy chorograficzne w piśmiennictwie polskim. Rekonesans
items: Гледните точки во расказот „Дамата со кученцето“ од Антон Павлович Чехов
items: Literatúra a literáti v treťom miléniu, alebo o tzv. „dislokačných“ spisovateľov
items: Творештвото на Олга Токарчук низ призмата на преводите на македонски јазик
items: Сонот на една жена
items: За меѓународниот славистички проект „TOWARDS MODERN SLAVIC STUDIES” на Шлезискиот Универзитет од Полска, Универзитетот во Острава од Чешка и Св. Кирил и Методиј од Македонија

http://www.philologicalstudies.org/index.php/slavs/mk/article/view/3989
type: item
title: НОВО ИЗДАНИЕ ПОСВЕТЕНО НА МАКЕДОНСКИОТ ЗНАКОВЕН ЈАЗИК Викторија Волак, Синонимија и полисемија во македонскиот знаковен јазик, Посебни изданија, кн. 92, Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“, Скопје 2023.
subject: Varia
  topic: section
creator: Лилјана МАКАРИЈОСКА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 155
ending page: 159
doi: 10.37834/SS242155-159

БИБЛИОГРАФИЈА НА ПОЛСКАТА ПОЕЗИЈА ПРЕВЕДЕНА НА МАКЕДОНСКИ ЈАЗИК (хронолошки преглед)
type: item
subject: Varia
  topic: section
creator: Лидија КАПУШЕВСКА-ДРАКУЛЕВСКА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 147
ending page: 154
doi: 10.37834/SS242147-154

ЗА ПОЛСКАТА ЛИТЕРАТУРА ВО МАКЕДОНИЈА
type: item
subject: Varia
  topic: section
creator: Хенрик ДУДА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 143
ending page: 146
doi: 10.37834/SS242143-146

BIOGRAFISTYKA W SŁUŻBIE ANTROPOLOGII. WIKTOR BURDA, MARCIN CZERMIŃSKI I JÓZEF OBRĘBSKI – OD DOKUMENTACJI LOKALNOŚCI DO KREOWANIA GLOBALNYCH NARRACJI
type: item
description: W artykule analizowane są biografie trzech postaci – Wiktora Burdy, Marcina Czermińskiego i Józefa Obrębskiego – z perspektywy antropologii kulturowej i regionalnej. Przedstawiano, w jaki sposób ich indywidualne działania i wybory życiowe wpływały na kształtowanie lokalnych i globalnych narracji kulturowych, tożsamości oraz dziedzictwa. Przy zastosowaniu podejścia interdyscyplinarnego ukazywane są złożone relacje między biografią, lokalnością i globalnością, а biografistykа jest tu narzędziem nie tylko dokumentacji, lecz także twórczej interpretacji przemian kulturowych. Szczególne znaczenie ma tu analiza tożsamości regionalnej jako dynamicznego procesu oraz wkład polskich intelektualistów i przedsiębiorców w rozwój Bałkanów w kontekście przeobrażeń politycznych i społecznych przełomu XIX i XX wieku.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: biografistyka
  topic: keywords
subject: tożsamość regionalna
  topic: keywords
subject: Bałkany
  topic: keywords
subject: antropologia kulturowa
  topic: keywords
subject: narracje lokalne
  topic: keywords
creator: Joanna RĘKAS
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 121
ending page: 139
doi: 10.37834/SS242121-139

ПОСЛЕДИЧНИ СО ПАРЕНТЕТСКИ ДЕЛ-РЕЧЕНИЦИ ВО МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК
type: item
description: Во трудот се разгледуваат конструкциите со последични дел-реченици во кои се јавува друга прилошкоопределбена дел-реченица во парентетска позиција. Во таа смисла, станува збор за конструкции со три дел-реченици, каде што третата е инкорпорирана во втората, втората ѝ е подредена на првата, а третата – на втората. Притоа, се анализираат комплексните прилошкоопределбени значења што произлегуваат од тие комбинации, кои ги вклучуваат последицата и дополнителната компонента – причина, цел, услов, временска рамка и концесија. Освен тоа, се разгледува и функцијата на парентетската позиција во поглед на информациската структура и на интерпретацијата на значењето.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: последицa
  topic: keywords
subject: дел-реченица
  topic: keywords
subject: значење
  topic: keywords
subject: позиција
  topic: keywords
subject: информација
  topic: keywords
creator: Бојан Петревски
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 107
ending page: 120
doi: 10.37834/SS242107-120

WYBRANE PUBLIKACJE W ZBIORACH WIRTUALNEGO MUZEUM POMARAŃCZOWEJ ALTERNATYWY (OD FYDRYCHA DO MISZTALA) JAKO PRZYKŁAD „PAMIĘCI OCALONEJ” – PRZYCZYNEK DO ANALIZY
type: item
description: Niniejszy tekst stanowi przyczynek do badań nad tekstami programowymi oraz publikacjami związanymi z ruchem kontestacyjno-artystycznym Pomarańczowa Alternatywa. Autorka prezentuje najważniejsze publikacje, znajdujące się w zbiorach wirtualnego Muzeum Pomarańczowej Alternatywy ze szczególnym uwzględnieniem Manifestu Surrealizmu Socjalistycznego Waldemara „Majora” Fydrycha oraz tekstów eseistyczno-naukowych.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: Pomarańczowa Alternatywa
  topic: keywords
subject: manifest
  topic: keywords
subject: Muzeum Pomarańczowej Alternatywy
  topic: keywords
subject: publikacja
  topic: keywords
creator: Marta MOLDOVAN-CYWIŃSKA
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-11-17
publication date: 2025-11-17
starting page: 95
ending page: 106
doi: 10.37834/SS24295-106

ПРЕТСТАВАТА ЗА ЖЕНАТА (ВРЗ МАТЕРИЈАЛ ОД МАКЕДОНСКАТА И ОД РУСКАТА ЗООНИМСКА ФРАЗЕОЛОГИЈА)
type: item
description: Во овој труд фокусот ќе биде ставен на претставата за жената врз материјал од зоонимската фразеологија во македoнскиот и во рускиот јазик и ќе се направи обид да се утврдат сличностите или евентуалните разлики во зоонимите кои најчесто се користат за оваа цел, а преку тоа и да се согледаат стереотипите за жените во двете култури и да се утврдат евентуалните промени во однос на традиционалната и современата претстава за жената.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: фразеологија
  topic: keywords
subject: жена
  topic: keywords
subject: македонски јазик
  topic: keywords
subject: руски јазик
  topic: keywords
creator: Биљана МИРЧЕВСКА-БОШЕВА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-09-19
publication date: 2025-09-19
starting page: 81
ending page: 93
doi: 10.37834/SS24281-93

КОН ИМЕНУВАЊЕТО НА ПРАЗНИЦИТЕ ВО МАКЕДОНСКАТА НАРОДНА КУЛТУРА
type: item
description: Предмет на нашиот интерес се хрононимите, односно називите за празниците кои ги одразуваат народните сфаќања за секој од седумте денови во седмицата, а упатуваат и на поширокиот обредно-обичаен контекст со кој тој ден се поврзува. Најчесто станува збор за именски синтагми во кои главниот член е назив за денот, а атрибутот, придавката упатува на некој христијански празник, односно на елементи од обредната практика, на верувања поврзани со тој ден, во согласност со народните претстави, толкувањата на празникот како дел од на- родната религија. Називите се главно поврзани со улогата на одделни денови во седмицата во народниот календар, со нивното значење во македонската обредна и магиска практика што во одделни елементи се совпаѓа или се разликува од зна- чењето во останатите јужнословенски култури. На називите и народните претста- ви за деновите во македонската народна култура влијаеле повеќе фактори, пред сѐ поврзаноста со одделни светители, со митолошки суштества, со верувањата во „добри“, „среќни“ наспроти „лоши“, „несреќни“ денови и тоа според некои потвр- дени искуства во народната традиција, но имајќи предвид дека еден ден може да биде поволен за еден вид активности, а неповолен за некој друг, што припаѓа на друг сегмент од животот, на пр. земјоделската дејност и сл.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: денови во седмицата
  topic: keywords
subject: народен календар
  topic: keywords
subject: oбичаи
  topic: keywords
subject: обреди
  topic: keywords
subject: народни верувања
  topic: keywords
creator: Лилјана МАКАРИЈОСКА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-09-19
publication date: 2025-09-19
starting page: 65
ending page: 79
doi: 10.37834/SS24265-79

OBRAZ, RZEŹBA, WIERSZ: VERMEER I BRÂNCUŞI W POETYCKICH EKFRAZACH MILCZENIA U WOJCIECHA WENCLA I GRIGORE VIERU
type: item
description: Myślenie asocjacyjne, przekształcające to, co abstrakcyjne w to, co „widzialne”, pojawia się zarówno w obrazach Johannesa Vermeera, jak i w rzeźbach Constantina Brâncușiego. W twórczości tych dwóch światowej sławy artystów – tworzących w odstępie prawie trzech wieków od siebie i w różnych dziedzinach sztuki – ujawnia się pewna dialektyka widzialnego i ukrytego, obecności i nieobecności, wymagająca wysiłku kodyfikacji i rozszyfrowania znaczeń. Polscy poeci, tacy jak Wisława Szymborska, Adam Zagajewski, Wojciech Wencel okazali się niezwykle wrażliwi na to wewnętrzne napięcie, podtrzymywane przez kontrastujące elementy i postawy, które przenika malarstwo Vermeera. Podobnie rzeźba Brâncușiego inspirowała liryczne refleksje nad „skokiem w wieczność” mającym swe źródło w kulturowych aktach doświadczenia sztuki – takich jak malarstwo „gestualne” czy rzeźba – u rumuńskich poetów Iona Vinea, Luciana Blagi, Grigore Vieru, Any Blandiany. Jednak najbardziej widoczne i dotknięte siłą sugestii jest napięcie między ciszą a słowem, milczeniem a mową, analogiczne do dialektyki niebytu i istnienia. Vieru posługuje się poetyką niemej dyskrecji i kontemplacyjnej prostoty, w której pojawiają się niuanse oczekiwania i wielkiej nieobecności, podobnie jak w rzeźbie Stół milczenia, która znalazła odzwierciedlenie w ekfrazie pt. Brâncuși. U rumuńskiego rzeźbiarza cisza odpoczywa, lecz nie w sposób przypadkowy. W swoim spoczynku zmienia i odwraca świat, zaprasza do skupionej refleksji. Wokół pustego stołu z pustymi krzesłami słowo milknie, a milczenie nabiera znaczenia i staje się niezwykle sugestywne. Robi się więc miejsce dla tego, co rumuński prawosławny ksiądz George Remete nazywa „milczeniem-siłą, milczeniem-duchem, milczeniem-ideą”. Z kolei cisza u Vermeera jest dynamiczna i wibrująca; towarzyszy jej ruch, niewerbalne emocje, wzburzenie duszy i umysłu oraz świetlista kontemplacja.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: wiersz ekfrastyczny
  topic: keywords
subject: milczenie
  topic: keywords
subject: Brâncuși
  topic: keywords
subject: Vermeer
  topic: keywords
creator: Marina ILIE
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-09-18
publication date: 2025-09-18
starting page: 49
ending page: 64
doi: 10.37834/SS24249-64

BARVE V SLOVENSKI IN HRVAŠKI FRAZEOLOGIJI
type: item
description: Prispevek raziskuje frazeološke enote s področja kromatičnih barv v slovenskem in hrvaškem jeziku. V analizo smo vključili slovenske in hrvaške frazeme in pregovore, ki vsebujejo eno od petih kromatičnih barv, ki jih lahko zasledimo kot sestavino frazeoloških enot v obeh jezikih, in sicer so to rdeča, modra, zelena, rumena in rožnata. Na podlagi sorodnosti in zgodovinskih stikov med jezikoma smo predpostavili, da so frazeološke enote ter pomeni, s katerimi se omenjene barve v njih pojavljajo, v obeh jezikih večinoma podobni.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: frazeologija
  topic: keywords
subject: frazemi
  topic: keywords
subject: barve
  topic: keywords
subject: slovenščina
  topic: keywords
subject: hrvaščina
  topic: keywords
creator: Pia ŽULA
creator: Gjoko NIKOLOVSKI
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-09-18
publication date: 2025-09-18
starting page: 33
ending page: 48
doi: 10.37834/SS24233-48

ТЕОРЕТСКАТА ФИКЦИЈА КАКО НАРАТИВНО ПЕРФОРМИРАЊЕ НА ИНТЕРДИСКУРЗИВНИТЕ РЕЛАЦИИ МЕЃУ КНИЖЕВНОСТА И ТЕОРИЈАТА
type: item
description: Појдовните премиси на истражувањето се однесуваат на дел од актуелните тенденции во современата книжевност што ги артикулираат интердискурзивните релации меѓу книжевноста и теоријата на книжевноста, што, пак, резултира со создавањето жанровски хибриди каков што е теоретската фикција. Теориските премиси на истражувањето се однесуваат на елаборациите на теоретската фикција од страна на Марк Кари, кои ќе бидат интерпретативно применети врз романот Професорот по симетрија од рускиот автор Андреј Битов. Интерпретативниот фокус ќе ги следи артикулациите на конститутивните одлики и постапки на теоретската фикција во Битовиот роман: интертекстуалните и метафикциските проблематизирања на границите меѓу световите и текстовите, наративните перформирања на книжевнотеориските и херменевтичките концепции и категории (авторот и авторството, текстот, толкувањето).
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: теоретска фикција
  topic: keywords
subject: интертекстуалност
  topic: keywords
subject: метафикција
  topic: keywords
subject: роман
  topic: keywords
subject: Андреј Битов
  topic: keywords
creator: Марија ЃОРЃИЕВА-ДИМОВА
rights: Авторско право(c) 2025 Славистички студии
date: 2025-09-17
publication date: 2025-09-17
starting page: 13
ending page: 31
doi: 10.37834/SS24213-31

Биографија и библиографија на проф. Германија Шокларова-Љоровска
type: item
description: .
subject: Други текстови
  topic: section
creator: Германија Шокларова-Љоровска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-03-21
publication date: 2024-03-21
starting page: 15
ending page: 26
doi: 10.37834/SS2222015shlj

Успехот и неуспехот во македонската и во хрватската фитонимска фразеологија
type: item
description: Во овој труд се анализираат македонски и хрватски фитонимски фразеолошки изрази кои му припаѓаат на концептот (не)успех. Фразеолошката граѓа врз која е сработено истражувањето е фразеографска, односно фразеолошките изрази се ексцерпирани од Фразеолошкиот речник на македонскиот јазик и од Хрватскиот фразеолошки речник. Пред отпочнувањето на истражувањето дадени се хипотези, по што следува семантичко-концептуална и анализа на меѓујазична еквиваленција на фразеолошката граѓа. Целта на истражувањето е да се даде придонес во проучувањата на фразеологијата на македонскиот и на хрватскиот јазик, но и на контрастивната фразеологија на овие два јазика.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: македонски јазик
  topic: keywords
subject: хрватски јазик
  topic: keywords
subject: фразеологија
  topic: keywords
subject: фитоними
  topic: keywords
subject: (не)успех
  topic: keywords
creator: Тиана Лакосељац
creator: Жељка Мацан
creator: Биљана Стојановска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-03-29
publication date: 2024-03-29
starting page: 29
ending page: 41
doi: 10.37834/SS2222029l

Конекторите како елементи на текстот и проблемите на нивниот превод од полски на македонски јазик
type: item
description: Во текстот се разгледува улогата на конекторите во прагматичната кохерентност на текстот. Целта е да се издели инвентарот на конекторите во двата јазика и да се разгледаат нивните еквиваленти. Се обрнува внимание на преведувањето на конекторите од еден јазик на друг.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: конектори
  topic: keywords
subject: текст
  topic: keywords
subject: македонски јазик
  topic: keywords
subject: полски јазик
  topic: keywords
subject: превод
  topic: keywords
creator: Максим Каранфиловски
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 43
ending page: 48
doi: 10.37834/SS2222043k

Фраземи со компонента ЦРВЕНО во рускиот и во македонскиот јазик
type: item
description: Феноменот на боите, нивното значење и восприемање се предмет на интерес на многубројни истражувања од различни сфери. И овој труд претставува обид да се расветли уште еден сегмент на оваа сложена појава. Конкретно, трудот се фокусира на фраземите со колоративот црвено во рускиот и во македонскиот јазик, на идентификување на сите единици што го содржат овој колоратив и утврдување на разликите што се поврзани со нивната застапеност во разгледуваните јазици.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: фразеологија
  topic: keywords
subject: колоративи
  topic: keywords
subject: семантички опфат
  topic: keywords
subject: јазична слика на светот
  topic: keywords
subject: етнокултурна специфика
  topic: keywords
creator: Екатерина Терзијоска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 85
ending page: 92
doi: 10.37834/SS2222085t

Патување со А. Ч. Свинберн низ „Градината на Прозерпина“ преку една строфа од англиски на македонски јазик
type: item
description: Во овој труд се занимаваме со англиско-македонски превод на претпоследната строфа на „Градината на Прозерпина“ од Алџернон Чарлс Свинберн. Го опишуваме митот за Прозерпина, даваме некои биографски податоци, за поетот за да воспоставиме контекст за песната, а потоа правиме кратка анализа, за да се долови значењето на песната. На крај, го опишуваме преводот и некои негови проблематики.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: Прозерпина
  topic: keywords
subject: Алџернон Чарлс Свинберн
  topic: keywords
subject: поезија
  topic: keywords
subject: превод
  topic: keywords
subject: проблеми
  topic: keywords
subject: анализа
  topic: keywords
subject: македонски јазик
  topic: keywords
subject: англиски јазик
  topic: keywords
creator: Мартин Блажески
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 95
ending page: 104
doi: 10.37834/SS2222096b

Живеат во срцата на сите што ги паметат: Кшиштоф Вроцлавски (1937-2022), Влоѓимјеж Пјанка (1937-2022), Станислав Гајда (1945-2022)
type: item
subject: Беседи, сеќавања
  topic: section
creator: Милица Миркуловска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 205
ending page: 211
doi: 10.37834/SS2222205m

ГОРДОСТ и СМИРЕНИЕ
type: item
description: Цел на нашето истражување ќе биде семантичкото поле на добродетелта достоинство, со лексемите што ѝ се сродни и спротивставени (гордост, грд, убав, смирен, смерен, одмерен). Со оглед на тоа што станува збор за добродетел, анализата ќе ја вршиме во философско-богословски контекст. Ќе ја земеме предвид и етимолошката анализа на лексемите и импликациите што ги донесува етимологијата на лексемите на семантички план и на планот на збогатувањето на речникот. Анализата ќе ја вршиме и врз основа на употребата на лексемите од ова семантичко поле во контексти на современиот македонски јазик и книжевност.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: добродетел
  topic: keywords
subject: достоинство
  topic: keywords
subject: смерност
  topic: keywords
subject: гордост
  topic: keywords
subject: убавина
  topic: keywords
creator: Виолета Николовска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 49
ending page: 57
doi: 10.37834/SS2222049n

Историја на проучување нa македонското епиграфско богатство од страна на руските научници
type: item
description: Во овој прилог се задржуваме на руските изданија, монографиии одделни статии, прилози, во кои се публикувани, документирани и интерпретирани словенски епиграфски споменици од Македонија. Целта е да се истакне придонесот на руските научници и на нивните трудови во откривање/пронаоѓање, евидентирање, објавување, интерпретација итн., а со тоа и во афирмација на македонското епиграфско богатство.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: словенска епиграфика
  topic: keywords
subject: проучувања
  topic: keywords
subject: Македонија
  topic: keywords
subject: руски научници
  topic: keywords
creator: Марија Паунова
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 59
ending page: 69
doi: 10.37834/SS2222059p

Метафорички концепти на соматските фраземи со компонента СРЦЕ во македонскиот и во германскиот јазик
type: item
description: Фразеологијата е рефлексија на менталитетот, културата, социјалниот развој и на начинот на кој говорителите на тој јазик го перцепираат светот. Особено значајно место во фразелогијата заземаат соматските фраземи кои можат да откријат каква улога и значење имаат називите за делови од телото во еден јазик. Овој текст е обид да се анализираат соматизмите со компонента срце во македонскиот и во германскиот јазик, со цел да се утврдат сличностите и разликите помеѓу двата јазика користејќи и дополнувајќи ги метафоричките концепти на Лејкоф и Џонсон (2004) кои го прошируваат концептот на метафора надвор од класичните реторички дефиниции и укажуваат дека секојдневните метафорички изрази обично сугерираат когнитивни обрасци.
subject: Лингвистика
  topic: section
subject: соматски фраземи
  topic: keywords
subject: срце
  topic: keywords
subject: компаративна фразеологија
  topic: keywords
subject: метафорички концепти
  topic: keywords
creator: Бисера Станкова
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 71
ending page: 83
doi: 10.37834/SS2222071s

Фраземите и преведувањето
type: item
description: Во нашиот труд ќе претставиме повеќе проучувања за преведувањето на фраземите. Ќе се задржиме на ставовите, пред сè, на чешките лингвисти како што се Ф. Чермак, И. Вањкова, З. Куфнерова, но и на други научници, како што се Е. Хечко, Р. Маројевиќ или Ј. Млацек и Стракова.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: превод
  topic: keywords
subject: фраземи
  topic: keywords
subject: теорија на превод
  topic: keywords
creator: Јасминка Делова-Сиљанова
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 105
ending page: 113
doi: 10.37834/SS2222105ds

Интерпретативните осцилации како совладување на дистанцијата
type: item
description: Целта на овој текст е интерпретативно да ги илустрира одделнитe теориски промислувања на поимот толкување, понудени во рамки на книжевната херменевтика. Интерпретативниот фокус е поставен врз романот Покана на смртна казна од рускиот писател Владимир Набоков.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: интерпретација
  topic: keywords
subject: толкувачка дистанца
  topic: keywords
subject: роман
  topic: keywords
subject: Владимир Набоков
  topic: keywords
creator: Марија Ѓорѓиева Димова
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 115
ending page: 130
doi: 10.37834/SS2222115gjd

Огледалото на гротеската во предворјето на ‘сонот’: полифонијата на фантастичниот реализам во ,,Двојник” на Ф. М. Достоевски
type: item
description: Оваа студија херменевтички го иследува фантастичниот реализам како синкреза на романтичарската фантастика и реалистичките конвенции во романот ,,Двојник” од Ф. М. Достоевски. Трудот стреми, низ евокација на теориските премиси на Цветан Тодоров и М. М. Бахтин, да ги образложи жанровските интерференции и наратолошките модуси низ кои, трансцендира парадигмата на идентитетското двојство – предимно, низ јазикот на гротеската и амалгамот на сонот и стварноста. Следствено, студијата е обид за херменевтичко разглобување на сите скриени меандри низ кои полифонично се рефлектира топосот на идентитетското подвојување на протагонистот Голјаткин.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: фантастичен реализам
  topic: keywords
subject: гротеска
  topic: keywords
subject: сон
  topic: keywords
subject: полифоничност
  topic: keywords
subject: двојство
  topic: keywords
creator: Елена Карпузовска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 131
ending page: 149
doi: 10.37834/SS2222131k

Преводот како ковачница на јазикот
type: item
description: Во преводот често се појавува потреба за нови зборови за да може да се пренесат реалиите на една култура во друга. феноменот на преземење зборови направо од оригиналниот јазик, го уништува стремежот за градење на јазикот. од друга страна пак, образувањето неологизми кои одговараат на нашиот јазик постојано ќе го дополнуваат и збогатуваат лексичкиот фонд. Преводот не само што треба да го разгледа значењето на зборот, туку треба да го земе предвид и контекстот на неговата употреба и неговата еволуција во јазикот.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: превод
  topic: keywords
subject: заемки
  topic: keywords
subject: креативност
  topic: keywords
subject: неологизми
  topic: keywords
subject: кованици
  topic: keywords
creator: Фросина Милковска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 151
ending page: 156
doi: 10.37834/SS2222151m

Tropy chorograficzne w piśmiennictwie polskim. Rekonesans
type: item
description: W artykule podjęto analizę tropów chorograficznych w piśmiennictwie polskim. Chorografia ukształtowała się już w starożytności jako opis (o różnym stopniu szczegółowości) znanych autorowi (choć nie zawsze w pełni autopsyjnie) krain historyczno-geograficznych, zjawisk geograficznych i szczegółów krajoznawczych i różnych obiektów charakterystycznych dla danej przestrzeni. Obejmowała zwłaszcza opis położenia i części składowych danego obszaru, stosunków wodnych (hydrologii), najważniejszych miast, żјycie i obyczaje mieszkańców, czasem również ustrój polityczny, bogactwa naturalne i in. W literaturze polskiej zasadniczo nigdy nie wykształtowała się jako osobny gatunek literacki. Najczęściej znajdowała się w części wstępnej dzieł historycznych, jak w kronice Anonima tzw. Galla z XII w. Niektóre z realizacji były niezwykle popularne jak dzieło geograficzne Macieja z Miechowa, bestseller literatury renesansowej w Europie, chorografia Jana Długosza, która aż do dziewiętnastego stulecia stanowiła wzorzec informacyjnego opisu naszego kraju, czy wielokrotnie wykorzystywany aż do początków XX w. przewodnik po Ziemi Świętej, autorstwa Anzelma Polaka. Linia rozwojowa chorografii zaczyna rozchodzić się w dwie strony. Jedną są deskrypcje poszczególnych krajów, regionów i miejsc. W tej formie tropy chorograficzne w bardzo skonwencjonalizowanej formie wkraczają w przestrzeń piśmiennictwa geograficznego i użytkowego, a ich realizacje można zaobserwować do dzisiaj w przewodnikach turystycznych. Druga linia rozwojowa to hybrydowa struktura gatunkowa, która wyrasta z relacji podróżopisarskich najczęściej ujętych w formę diariusza. Chorografiom i tropom chorograficznym nie poświęcono dotąd zbyt wiele miejsca w polskiej refleksji naukowej.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: chorografia
  topic: keywords
subject: Gall Anonim
  topic: keywords
subject: Jan Długosz
  topic: keywords
creator: Dariusz Rott
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 157
ending page: 166
doi: 10.37834/SS2222157r

Гледните точки во расказот „Дамата со кученцето“ од Антон Павлович Чехов
type: item
description: Студијата се занимава анализа на гледната точка во расказот „Дамата со кученцето“ од Антон Павлович Чехов. Типологијата на гледните точки застапувана во теориските студии на Жерар Женет, Борис Успенски, Ролан Барт, Мике Бал и Михаил Бахтин ја претставува основата за дескрипција на позициите и убедувањата на ликовите во текстот.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: гледна точка
  topic: keywords
subject: фокализаиција
  topic: keywords
subject: лик
  topic: keywords
subject: субјект
  topic: keywords
subject: објект
  topic: keywords
creator: Славица Србиновска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 167
ending page: 177
doi: 10.37834/SS2222167s

Literatúra a literáti v treťom miléniu, alebo o tzv. „dislokačných“ spisovateľov
type: item
description: Целта на кратката статија е стручно да го објасни феноменот на т. н. „дислокациски писатели“ кој зема сè поголем замав во третата деценија од дваесет и првиот век во кој живееме. Литературните творци почнуваат да го губат статусот на културни и општествени двигатели со кој беа означувани првенствено во втората половина од дваесеттиот век. За денешниот нивни статус се несомнено заслужни, меѓу останатите фактори, растечката глобализација, комерцијализацијата и новата логика на пазарот.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: литература
  topic: keywords
subject: трет милениум
  topic: keywords
subject: писатели
  topic: keywords
subject: дислокација
  topic: keywords
creator: Zvonko Taneski
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 179
ending page: 183
doi: 10.37834/SS2222179t

Творештвото на Олга Токарчук низ призмата на преводите на македонски јазик
type: item
description: Олга Токарчук е една од најистакнатите писатели на современието, не само во полската литература, па затоа и овој текст е посветен на интерпретација на нејзините дела во македонска средина, со оглед на тоа што сè уште многу малку се пишува за неа и за нејзините дела. Важна е и рецепцијата во друга средина, која секогаш може да се разликува од земјата на оригиналот и од други земји каде што Олга Токарчук зазема позаслужно место во литературната критика. Од анализата на петте нејзини дела, преведени на македонски јазик, се изведуваат доминанти кои го одредуваат нејзиниот стил на пишување и кои се обидуваме да ги објасниме низ призмата на нејзините зборови, искажани, главно, во есејот насловен „Сочувствен раскажувач“.
subject: Литература, култура, превод
  topic: section
subject: магичен реализам
  topic: keywords
subject: сочувственост
  topic: keywords
subject: фантазмагоричност
  topic: keywords
subject: универзалност
  topic: keywords
subject: гротескност
  topic: keywords
creator: Лидија Танушевска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 185
ending page: 194
doi: 10.37834/SS2222185t

Сонот на една жена
type: item
subject: Прикази и хроники
  topic: section
creator: Лидија Капушевска-Дракулевска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 215
ending page: 220
doi: 10.37834/SS2222215kd

За меѓународниот славистички проект „TOWARDS MODERN SLAVIC STUDIES” на Шлезискиот Универзитет од Полска, Универзитетот во Острава од Чешка и Св. Кирил и Методиј од Македонија
type: item
subject: Прикази и хроники
  topic: section
creator: Лидија Танушевска
rights: Авторско право(c) 2024 Славистички студии
date: 2024-04-01
publication date: 2024-04-01
starting page: 221
ending page: 225
doi: 10.37834/SS2222221t