Проценка на влијанието на глобалната финансиска криза врз социо-економските детерминанти и здравјето на населението во Република Македонија - Тозија, Фимка; Ѓорѓев, Драган (Ревија за социјална политика/Journal of Social Policy, 2009)
Глобалната економска криза која го погоди светот, сериозно јазагрозува и нашата земја, при што се предвидува пад на економијатаза 1.6%, продлабочување на невработеноста, сиромаштијата, падна животниот стандард, високо ниво на социјална и економсканесигурност. Тоа може да резултира со зголемување на бројот нанаселението кое има потреба од социјална помош од државата.Додека официјалниот број на вработени лица во второто тримесечјена 2009 година е зголемен за 4.8% споредено со истиот периодво 2008 година, невработеноста во државата и натаму е висока,со 31.9%. Некои категории работници се особено изложени наризик од економскиот пад, вклучувајќи ги и младите, помалкуквалификуваните, невработените со долг „стаж” на чекање работа,привремено вработените, жените, етничките малцинства и старителица.Во 2008 година, 28.7% од населението било под линијата насиромаштија, со сличен процент на оние кои се над, но многу блискудо таа линија, при што сиромаштијата се продлабочува. На најголемризик од сиромаштија се изложени семејствата со повеќе членови,семејствата чии членови се со ниско образование, семејствата соповеќе деца, Ромите. Сиромаштијата и ранливоста не се подеднаквораспоредени во овие групи.Постои недостиг на ефикасен систем за следење на влијанието наекономската криза врз здравјето. Всушност, клучните здравствени индикатори за милениумските развојни цели (МРЦ) не се влошени воземјата, смртноста на доенчињата е 9.7/100.000, смртноста на децапод 5 години е 11/10.000, а смртноста на мајките 0/100.000, и иститесе и натаму во фаза на подобрување. Но, и покрај ваквата општопозитивна слика и реформите кои веќе се во тек, здравствениотсистем не пристапи кон рационализација на здравствените службии услуги и нивна подеднаква дистрибуција на регионално ниво.Истовремено, превентивните, или јавно здравствените функции, сеисклучително ниско финансирани.Механизмите за финансирање на здравствениот систем имаат,исто така, влијание врз социјалните нееднаквости во добивањетоздравствена заштита, посебно кај ранливите групи. Бездомницитеи корисниците на програми за социјална помош, старите лица идругите спомнати погоре, се со најголем ризик да бидат погодени однедостигот на ресурси во системот за здравствена заштита и широкораспространетата сиромаштија во државата.Со цел да го намали ефектот на финансиската криза и да ги заштитинајранливите групи, во јули 2009 година, Владата воведе основноздравствено осигурување за сите граѓани. Ова, заедно со другитеспроведени реформи во финансирањето на социјалното осигурувањеи персоналните даноци, како што е намалувањето на придонесите заздравство (од 9.2% на 6% до 2011 година) и пензиите, воведувањетобруто плата, завршување на хармонизацијата за процена наосновицата за задолжително осигурување, би требало да придонесеза натамошни подобрувања во социјалната сфера, покачување наплатите, намалување на стапката на невработеност.Сепак, јасно е дека последиците на финансиската криза врздомаќинствата ќе мора да се спречат со инвестиции, пред сé, воинфраструктурата за услуги во социјалната заштита, образованиетои здравството, со цел да се зголеми потребата од работна сила,паралелно со подобрување на пристапот до различни социјалниуслуги, вклучувајќи ги и здравствените.